Sismik izolatör nedir, yararları neler?

Deprem ülkesi olan ve birçok şehri fay hattı üzerinde bulunan Türkiye'de hemen hemen her gün yer sarsıntıları meydana geliyor. Deprem anında en büyük tehlikelerin başında dayanıklılığı düşük seviyede olan binalar olarak gösterilir ancak sismik izolasyon yapının depreme dayanma kapasitesini arttırılabiliyor.

Sismik izolatör, diğer bir adıyla sismik yalıtım depremin hasar potansiyelini düşürmek için binalarda kullanılan yardımcı olan araçtır. Depremde riski en aza indiren sismik izolatör sadece yeni binalara değil eski binalara da uygulanabiliyor. İşte sismik izolatör nedir, neye yarar sorularının yanıtı…

SİSMİK İZOLATÖR NEDİR?

Sismik izolatör, yapıya gelen deprem, rüzgar vb. yüklerin azaltılmasına yarayan sistemdir. Sismik izolasyon sistemleri zemin ile yapının tabanı arasına esnek enerji sönümleyici elemanlar yerleştirerek zeminden yapıya aktarılan deprem kuvvetlerinin azaltılmasına; sismik enerji ve hareketlerini absorbe etmesine yardımcı olan araçlardır.

Sismik izolasyonu olmayan yapı kendi ağırlığının 1/10’u kadar yatay yük taşıyabilir. Eğer bu değerden daha fazla bir yük gelirse yapıda kalıcı deformasyonlar oluşur ve kolon-kiriş birleşim noktalarında kırılmalar başlar. Ancak sismik izolasyonu olan yapılar ise bu değerlerin çok üstüne çıkabilir. Çünkü sismik izolatörler gelen yatay yükü azaltır.

izolatör, deprem sırasında üzerindeki yapının sarkaç misali küçük salınımlar yapmasını sağlar. Oluşan dinamik sürtünme kuvveti ile izolatörün konkav geometrisi deprem enerjisinin sönümlenmesini sağlar. Sismik izolatörler deprem anında yapıya aktarılan dinamik kuvvetleri ve buna bağlı deplasmanları %80 – %90 oranında azaltmakta ve yapıyı deprem kuvvetlerine karşı izole etmektedir.

1921 yılında Amerikalı Mimar Frank Lyond Wright, Tokyo’daki Imperial Hotel’in temellerinde, taban izolasyon fikrini uygulayan ilk kişi olmuştur. 1969 yılında dünyada ilk kauçuk sismik izolasyonlu yapı, İsviçreli mühendisler tarafından Makedonya’nın Skobje şehrinde bir ilkokul binasında uygulanmıştır.

DEPREM İZOLATÖR SİSTEMİNİN YARARLARI

Yüksek düzeyde can güvenliği

Aynı oranda minimum düzeyde bakım gerekliliği

Araştırma ve geliştirmeye ait projelerin korunması

Yapıda bulunan mimari ve taşıyıcı elemanlarda minimum hasar

Şiddetli deprem sonrasında hemen kullanım olanağı

Köprü ve viyadükler de hasar görmeksizin kullanımına devam edilmesi

Ulaşım yapılarında devam eden süreklilik

Yapı içerisinde yer alan eşya ve cihazların korunması

Sözcü