İlber Ortaylı fena yakalandı: Sosyal medyada tepkiler gecikmedi

Tarih programlarının vazgeçilmez isimlerinden olan Prof. Dr. İlber Ortaylı, sosyal medyada zaman zaman paylaşımlar yapıyor. Ortaylı’nın Instagram hikayelerinde yaptığı son paylaşım takipçilerini biraz şaşırttı.

Kitap okurken çekilen bir fotoğrafını paylaşan İlber Ortaylı’nın elinde tarih meraklılarının yakından bildiği yazar Frederick Starr’ın ‘Kayıp Aydınlanma: Orta Asya’nın Altın Çağı’ olduğu görülüyor. Ortaylı’nın takipçileri kitabın 2015 yılında yayımlandığını ve Türkçe’ye 2019 yılında tercüme edildiğini belirterek, akademisyenin bu konuda ‘geç kaldığı’ yönünde paylaşımlar yaptı.

“KAYIP AYDINLANMA: ORTA ASYA’NIN ALTIN ÇAĞI” NE ANLATIYOR

İlber Ortaylı’nın paylaşımında kullandığı kitap Amerikalı akademisyen S. Frederick Starr tarafından kaleme alındı ve ilk basımı 2015’te yapıldı. İslam tarihine dair önemli bilgiler yer alan kitabın İngilizce tanıtımında şu ifadeler yer alıyor:

“Bu kapsamlı ve zengin bir şekilde resmedilmiş tarihte, S. Frederick Starr, Orta Asya'nın ortaçağ aydınlanmasının büyüleyici ama büyük ölçüde bilinmeyen hikayesini, en büyük beyinlerin olaylı yaşamları ve şaşırtıcı başarıları aracılığıyla anlatıyor; Onlar modern dünyaya bir köprü kuran dikkate değer şahsiyetler... Bu şahsiyetlerin neredeyse hepsi Arapça yazdığı için, uzun süre Arap oldukları varsayıldı. Aslında, Orta Asya'dan geliyorlardı; bugün Kazakistan'dan güneye Afganistan'a ve İran'ın en doğu eyaletinden Çin'in Sincan eyaletine kadar uzanan bir bölgenin Fars ve Türk halklarından geliyorlardı.

Kayıp Aydınlanma, 800 ile 1200 yılları arasında Orta Asya'nın ticaret ve ekonomik kalkınma, şehirlerinin büyüklüğü ve karmaşıklığı, sanatlarının rafine edilmesi ve her şeyden önce birçok alanda bilginin ilerlemesi konusunda dünyaya nasıl öncülük ettiğini anlatıyor. Orta Asyalılar, diğer konuların yanı sıra astronomi, matematik, jeoloji, tıp, kimya, müzik, sosyal bilimler, felsefe ve teolojide önemli atılımlar gerçekleştirdiler. Cebire adını verdiler, dünyanın çapını benzeri görülmemiş bir kesinlikle hesapladılar, daha sonra Avrupa tıbbını tanımlayan kitapları yazdılar ve dünyanın en büyük şiirlerinden bazılarını kaleme aldılar. Afganistan'da çalışan bir bilgin, Kuzey ve Güney Amerika'nın varlığını Kolomb'dan beş yüzyıl tahmin etti Tarihte nadiren aynı yerde ve zamanda bu kadar etkileyici bir bilgin grubu ortaya çıkmıştır. Yazılarının St. Thomas Aquinas'tan bilimsel devrime kadar Avrupa kültürünü etkilemesi ve Hindistan'da ve Asya'nın çoğunda benzer şekilde derin bir etki yaratması şaşırtıcı değil.

Kayıp Aydınlanma, bu unutulmuş başarı çağını kayıt altına alıyor, yükselişini açıklamaya çalışıyor ve nihai çöküşünün nedenine ilişkin rekabet eden teorileri araştırıyor. En son bilimsel çalışmalarla bilgilendirilen, ancak canlı ve erişilebilir bir üslupla yazılmış olan bu kitap, genel okuyucuları ve uzmanları şaşırtacak bir kitap”

S.FREDERICK STARR KİMDİR

24 Mart 1940'ta dünyaya gelen Starr 1962'de Yale Üniversitesi Edebiyat bölümünden mezun oldu. Okuldayken St. Anthony Hall adlı sosyal ve edebi topluluğun bir üyesiydi.

Daha sonra Cambridge Üniversitesi’ne devam etti ve ardından King's College ve Princeton Üniversitesi'nde tarih alanında doktora derecesi aldı. Kuzey Amerikalı arkeologlar arasında, Ohio, Hamilton County'deki arkeolojik alanların araştırmasıyla tanan Starr’ın 1958 yılındaki, tarih öncesi bir Kızılderili höyüğünün keşfi sonuçları Ohio Tarih ve Felsefe Derneği tarafından yayınlandı.

Türkiye'de arkeolog olarak çalışmaya başlayan Starr 1974'te ABD'nin Orta Asya ile araştırma temasını açan Kennan İleri Rus Araştırmaları Enstitüsü'nü kurdu. 1979-1982 yılları arasında Tulane Üniversitesi'nde başkan yardımcısı ve 1980-1981 yılları arasında da başkan yardımcısı olarak görev yaptı.

Starr, 1983'ten 1994'e kadar Oberlin Koleji'nin 12. başkanı olarak görev yaptı. Azınlıkların işe alınmasındaki artışa rağmen Starr'ın başkanlığı, Güney Afrika'dan çekilme ve bir kampüs bakanının görevden alınması gibi konularda öğrencilerle yaşadığı çatışmaların yanı sıra Oberlin'i "Ortabatı'nın Harvard'ı" yapma arzusunu da içeriyordu. Nisan 1990'da evinin ön bahçesinde öğrencilerle yaşadığı bir çatışmanın ardından Starr, Temmuz 1991-Şubat 1992 arasında başkan olarak izin aldı, Mart 1993'te istifa etti. Bu istifa o yılın Haziran ayına kadar geçerli oldu. Oberlin'den ayrıldıktan sonra 1994-1996 yılları arasında Aspen Enstitüsü'nün başkanlığını yaptı.

Frederic Starr, Özbekistan Kültürel Mirasının İncelenmesi, Korunması ve Popülerleştirilmesi Dünya Topluluğu'nun bir üyesi.

FREDERICK STARR’IN KİTAPLARI

Decentralization and Self-Government in Russia, (1972)
Melnikov. Solo Architect in a Mass Society (1978)
Two Evils: Memoirs of a Diplomat-Soldier During the Third Reich. (Hans von Herwarth. ile) (1981)
Red and Hot. The Fate of Jazz in the Soviet Union 1917-1980. (1983)
Southern Comfort: The Garden District of New Orleans, 1800-1900 (1989)
Bamboula!: The Life and Times of Louis Moreau Gottschalk (1995)
Strategic Assessment of Central Eurasia. Atlantic Council of the United States (Charles Fairbanks, C. Richard Nelson ve Kenneth Weisbrode ile) (2001)
Lost Enlightenment: Central Asia's Golden Age from the Arab Conquest to Tamerlane. (2013)
Looking Forward: Kazakhstan and the United States. (Bulat Sultanov, S. Enders Wimbush, Fatima Kukeyeva, Svante E. Cornell ve Askar Nursha ile) (2014)

MÜZİSYEN KİMLİĞİ

Akademik kariyerinin yanı sıra Frederick Starr bir caz klarnetçisi… 1980 yılında Tulane'deyken Louisiana Repertory Jazz Ensemble'ı kurdu. Topluluk "New Orleans'ın gürültülü 1930 öncesi cazını korumaya" adanmıştı Grup Amerika Birleşik Devletleri, Fransa ve eski Sovyetler Birliği'nde sahne aldı. Mart 1982'de grup Smithsonian Enstitüsü'nde Doubleday Konferansı verdi. Ayrıca İtalya, Japonya ve İsveç'te ulusal televizyonlarda göründü. Caz tarihçisi Al Rose grup için "günümüzdeki sahnenin en otantik grubu" ifadelerini kullandı. Topluluğun albümleri arasında Alive and Well (1981), Uptown Jazz (1984) ve Hot & Sweet: Sounds of Lost New Orleans (1986) yer alıyor.

Odatv.com